Przedszkole nr 150 ,,Przystanek Uśmiech" w Warszawie

DZIECKO ZDOLNE W PRZEDSZKOLU

 

Program ten może zaszczycić się swoją publikacją. Pozwalamy sobie zacytować jego treść.

 

 

DZIECKO UZDOLNIONE W PRZEDSZKOLU

 

Program rozwoju dziecięcych uzdolnień i zainteresowań

 

                                                               

 

Motto:


 

„Zdolne dziecko jest przede wszystkim – dzieckiem,

 

a dopiero potem - dzieckiem zdolnym”.



 

1. Założenia programu

 

Wykrywanie u dzieci ich uzdolnień i opieka nad nimi, to coraz bardziej aktualny problem dla rodziców, wychowawców oraz dla samych uzdolnionych wychowanków. Naukowcy badający problem inteligencji i uzdolnień twierdzą, że każde zdrowe dziecko jest potencjalnie zdolne, trzeba mu tylko stworzyć warunki umożliwiające rozwój owych zdolności oraz odpowiednio pobudzić je do aktywności intelektualnej. Bogata i różnorodna stymulacja we wczesnym dzieciństwie ma wpływ na rozwój uzdolnień u dzieci. Wczesne wspomaganie uzdolnień dzieci, już we wczesnej fazie edukacji, czyli edukacji przedszkolnej jest bardzo ważne. Wszechstronny rozwój osobowości dziecka jest więc priorytetowym zadaniem każdego przedszkola. Obecnie coraz częściej, w placówkach oświatowych, pojawiają się dzieci zdolne w różnorodnych dziedzinach. Inspiruje to nauczycieli do poszukiwania ciekawych i skutecznych sposobów wspierania ich uzdolnień, poprzez tworzenie im optymalnych warunków do pełnego wykorzystania ich wrodzonego potencjału i możliwości.

 

Dzieci uzdolnione zasługują na szczególne zainteresowanie. Zajęcie się nimi jest ważne ze względu na to, że nauczyciel powinien stworzyć warunki sprzyjające rozwojowi ich zdolności. W razie braku odpowiednich warunków – zdolności i zainteresowania mogą rozwinąć się w niewłaściwym kierunku, przejawiać w szkodliwej formie aktywności, stając się przez to powodem poważnych trudności wychowawczych.

 

Głównym założeniem naszego programu jest stworzenie warunków dzieciom uzdolnionym do wszechstronnego i harmonijnego rozwoju, który może doprowadzić do pełnego rozkwitu ich uzdolnień i zainteresowań.

 

Realizacja programu przebiega w dwóch etapach:

 

  • pierwszy dotyczy rozpoznania u dzieci  dominujących uzdolnień
  • drugi polega na zaplanowanej  pracy z dzieckiem w zakresie jego uzdolnień.

 

2. Jak rozpoznać zdolności dziecka i dziecko uzdolnione

 

            Rozpoznanie uzdolnień dzieci jest procesem długim i trudnym.  Zdolności u dzieci w kilku  sferach  życiowych jednocześnie zdarzają się bardzo rzadko. Częstszym zjawiskiem u dzieci jest wyszczególnienie u nich specjalnych uzdolnień. Jako cechy ogóle dziecka uzdolnionego przyjmuje się:

 

  • uczy się chętnie i łatwo;
  • ma dobrą pamięć;
  • posiada rozległą wiedzę ogólną;
  • zadaje mnóstwo sondujących problem pytań;
  • zagłębia się w szczególnie interesujące go dziedziny i zajęcia;
  • wykazuje dużą ciekawość;
  • ma żywą i twórczą wyobraźnię;
  • ma poczucie humoru;
  • stawia sobie nowe wyzwania i wyszukuje problemy do rozwiązania;
  • posługuje się poprawnym językiem i wyszukanym słownictwem;
  • woli pracować samodzielnie;
  • ma wiele własnych pomysłów i rozwiązań różnych problemów;
  • łatwiej i prędzej niż rówieśnicy nawiązuje kontakty z ludźmi;
  • znajduje zarówno przyjemność, jak i wyzwanie w intelektualnych dążeniach;
  • wykazuje zdolności przywódcze we wczesnym wieku;
  • wykazuje wrażliwość na cudze i własne uczucia;
  • ma wysokie wymagania względem siebie i innych;
  • jest perfekcjonistą;
  • wykazuje wysoki poziom oceny moralnej.

Ponadto u dzieci przedszkolnych powoli ujawniają się różne rodzaje uzdolnień. W swoich działaniach edukacyjnych skupiliśmy się na tych podstawowych, które są opisane i posiadają sprawdzone sposoby ich wspierania.

 

2. 1. Uzdolnienia intelektualne

 

Takie dziecko charakteryzuje się tym, że:

  • jest bystrym obserwatorem, szybko podchwytującym nowe rzeczy;
  • potrafi z przyjemnością wykonywać zadania umysłowe;
  • poprawnie używa wielu słów;
  • zadaje dużo pytań;
  • ma oryginalne pomysły, dobrą pamięć, lubi czytać;
  • jasno wyraża swoje poglądy w mowie;
  • pragnie poznawać przyczyny zjawisk;
  • jest zręczne, bezustannie eksperymentuje;
  •  jest samodzielne, pewne siebie, niezależne;
  • polega samo na sobie;
  • przejawia radość i optymizm;
  • skupia uwagę na rzeczach nowych.

 

W rozwoju dziecka o predyspozycjach intelektualnych należałoby zaplanować:

 

  • Rozwiązywanie i samodzielne układanie krzyżówek, rebusów, łamigłówek, układanie historyjek wyrazowych i obrazkowych.
  • Wyrażanie w rozmowie i dyskusji sądów i przemyśleń na temat wysłuchanych utworów. literackich, muzycznych, obejrzanych spektakli teatralnych, filmów, zwiedzanych wystaw.
  • Rozmowy przy encyklopediach, poradnikach, atlasach i informatorach tematycznie związanych z zainteresowaniami dzieci.
  • Tworzenie kącików zainteresowań, bogatych w eksponaty, narzędzia i przybory.
  • Wspólne gry planszowe i komputerowe gry edukacyjne.
  • Spotkania z ciekawymi ludźmi.
  • Wycieczki do miejsc, będących bodźcem rozwoju intelektualnego( muzeum, wystawy, teatr, galeria, planetarium, miejsca pracy.

 

2.2. Uzdolnienia literacko-teatralne

 

Takie dziecko charakteryzuje się tym, że:

 

  • jest bardzo wyczulone na słowa - wychwytuje je z otoczenia, mówi dużo i chętnie, lubi być słuchane;
  • bardzo szybko i chętnie uczy się wierszyków;
  • słowami wyraża przeżywane emocje;
  • układa i opowiada własne bajki;
  • jest śmiałe, łatwo nawiązuje kontakty i jest dobrym obserwatorem, przejawia niezależną postawę wobec życia;
  • zazwyczaj już w przedszkolu płynnie czyta;
  • nie zraża się łatwo;
  • jest bardzo pomysłowe w znajdywaniu odpowiedzi i nowych sposobów robienia czegoś;
  • jest skore do odkrywania nowego otoczenia.

 

W rozwoju dziecka o predyspozycjach literacko – teatralnych należałoby zaplanować:

 

  • Głośne czytanie dziecku.
  • Słuchanie opowieści dziecka z zainteresowaniem, zadawanie pytań.
  • Opowiadanie dziecku bajek,  zachęcanie  do układania nowych wersji.
  • Samodzielne układanie rymowanek, wierszyków, zagadek, opowiadań.
  • Nagrywanie i odtwarzanie opowieści dziecka, przeprowadzanie wywiadów na określone tematy.
  • Zabawy w teatr, odgrywanie scenek z bajek i życia.
  • Wspólny udział w spektaklach teatralnych.

 

2.3. Uzdolnienia muzyczne

 

Takie dziecko charakteryzuje się tym, że:

 

  • jest bardzo wrażliwe na dźwięki, porusza się w ich rytmie, naśladuje je;
  •  reaguje na natężenie i barwę dźwięku, potrafi rozróżnić wysokość dźwięk;
  • posługuje się ekspresywnymi ruchami ciała dla okazania emocji i nastroju;
  • lubi śpiewać, robi to czysto;
  • uwielbia tańczyć, wystukiwać rytm, gdy gra muzyka;
  • pasjonuje je gra na instrumentach i wszystkim, z czego można wydobyć dźwięk;
  • często kojarzy różne zjawiska z muzyką.

 

W rozwoju dziecka o predyspozycjach muzycznych należałoby zaplanować:

 

  • Kupowanie grających zabawek - instrumentów, z których można wydobyć dźwięk.
  • Umuzykalnianie poprzez uczestnictwo w zajęciach rytmiczno- muzycznych.
  • Gra na instrumencie traktowana jako zabawa.
  • Udział w różnorodnych koncertach, słuchanie muzyki w domu, wspólne śpiewanie piosenek, nucenie melodii, prowadzenie śpiewanych dialogów podczas zabaw w teatr.
  • Wzbogacanie wiedzy muzycznej.
  • Tworzenie improwizacji słowno-muzycznych.
  • Ilustrowanie i nagrywanie własnych bajek ilustrowanych grą na instrumentach.
  • Udział w przeglądach, prezentacjach i konkursach muzycznych.

 

2.4. Uzdolnienia plastyczne

 

Takie dziecko charakteryzuje się tym, że:


wykazuje wczesne wzmożone zainteresowanie rysowaniem;

 

- wiele czasu spędza nad kartką papieru;

- lubi angażować się w różne przedsięwzięcia plastyczne;

- z radością uczestniczy we wszelkich zajęciach artystycznych

- niekonwencjonalnie dobiera kolory, łączy techniki, jego prace są oryginalne, nie przypominają prób innych dzieci;

- potrafi wykorzystać niemal wszystkie „znaleziska” by tworzyć swoje dzieła, eksperymentuje;

- ma bujną wyobraźnię i tworzy świat fantazji;

- szybko uczy się perspektywy;

- jest wrażliwe na piękno otaczającego świata, a jednocześnie bardzo spostrzegawcze;

- w swoich pracach wyraża emocje.


 

W rozwoju dziecka o predyspozycjach plastycznych należałoby zaplanować:

 

  • Podsuwanie kredek i farb, zachęcanie do wspólnej działalności, podejmowanie swobodnych działań.
  • Wspólne poznawanie nowych technik.
  • Pozostawienie dziecku swobody zgodnej z jego wyobraźnią.
  • Udział w wystawach, wspólne oglądanie dzieł w muzeach.
  • Udział w zajęciach grupy plastycznej.
  • Udział w przeglądach, prezentacjach i konkursach plastycznych.

 

2.5. Uzdolnienia przyrodnicze

 

Takie dziecko charakteryzuje się tym, że:

 

  • interesuje się żywo otaczającym światem, obserwuje jego różne wymiary;
  • zadaje mnóstwo pytań dotyczących świata roślin i zwierząt;
  • samodzielnie rozpoznaje i nazywa napotkane zwierzęta i rośliny;
  • fascynuje się pewnymi grupami zwierząt czy roślin;
  • ważne jest dla niego każde, nawet najmniejsze żyjątko, zadba o jego  bezpieczeństwo, dokarmianie;
  • wyraża potrzebę posiadania i opiekowania się zwierzątkiem lub rośliną;
  • z każdej wyprawy przynosi rośliny, pyta o ich nazwy lub samo wyszukuje w atlasie;
  • lubi kontakt z przyrodą i zabawy na powietrzu;
  • lubi książki, opowieści o zwierzętach.

 

W rozwoju dziecka o predyspozycjach przyrodniczych należałoby zaplanować:

 

  • Utrwalanie naturalnej wrażliwości dziecka poprzez opowiadanie o życiu zwierząt, ich odczuciach, pokazywanie różnych gatunków roślin.
  • Poszerzanie wiedzy dziecka poprzez kupowanie tematycznych czasopism i książek dostosowanych do jego wieku, gier ukazujących sposoby obserwowania przyrody.
  • Wspólne wyprawy do Zoo, do lasu, parku, ogrodu, na wieś, spędzanie czasu w plenerze.
  • Wspólne eksperymentowanie i obserwowanie, zakładanie akwarium, hodowli roślin, prace w przydomowym ogródku.
  • Korzystanie na wyprawach z kompasu i lornetki.

 

2.6. Uzdolnienia matematyczne

 

Takie dziecko charakteryzuje się tym, że:

  • jest zwykle spokojne i skupione, lepiej się koncentrują niż rówieśnicy;
  • przejawia zainteresowanie liczbami;
  • ciągłe przeliczanie wszystkiego sprawia mu radość;
  • dość wcześnie interesuje się pieniędzmi, dopytuje o ceny towarów;
  • szybko rozróżnia pojęcia „mniej i więcej”;
  • bardzo lubi grać w karty, szachy, gry planszowe;
  • wcześnie interesuje się pojęciem czasu, orientuje się, która jest godzina.

 

W rozwoju dziecka o predyspozycjach matematycznych należałoby zaplanować:

 

  • Wspólne  rozwiązywanie rebusów, łamigłówek, nakłanianie dziecka do wyjaśnień jak doszło do rozwiązania, układanie puzzli.
  • Wprowadzanie i wyjaśnianie podstawowych pojęć matematycznych w zabawach.
  • Wspólne liczenie i przeliczanie odgłosów i przedmiotów w otoczeniu.
  • Stosowanie wyliczanek.
  • Tworzenie gier z ustaleniem reguł.
  • Zabawy logiczne.
  • Układanie opowiadań matematycznych do podanej formuły, stawianie pytań i problemów do rozwiązania.

 

2.7. Uzdolnienia przywódcze

 

Takie dziecko charakteryzuje się tym, że:

  • dość wcześnie, dużo i wyraźnie mówi;
  • lubi kontakty z rówieśnikami, dobrze czuje się wśród dzieci starszych, lubi zabawy w grupie i często im przewodzi;
  • samo potrafi nawiązać rozmowę z dorosłymi, jest błyskotliwe i śmiałe;
  • uczestnicząc w konfliktach grupowych samo stara się je rozwiązać, lubi być mediatorem w sporach, pomaga i pociesza;
  • łatwo przystosowuje się do nowych sytuacji, jest otwarte na świat;
  • jest dobrym organizatorem i doskonałym obserwatorem;
  • jest zazwyczaj lubiane przez otoczenie;
  • nigdy się nie nudzi, potrafi znaleźć sobie zajęcie, w przedszkolu zorganizuje zabawę i będzie w niej pełniło rolę przywódcy wyznaczając role wszystkim uczestnikom zabawy znajduje u nich posłuch, jego kierownicza rola jest akceptowana;
  • ma łatwość przystosowywania się do nowych miejsc, sytuacji;
  • jest ambitne, lubi nowe wyzwania, lubi rywalizację;
  • chętnie zgłasza się do konkursów, nawet, jeśli zadania go przerastają;
  • jest uparte, konsekwentne, broni swojego zdania, przejawia niezależną postawę wobec życia;
  • jest wrażliwe na sprawy innych.

W rozwoju dziecka o predyspozycjach przywódczych należałoby zaplanować:

  • Umożliwianie częstego kontaktu z rówieśnikami i dziećmi nieco starszymi.
  • Zachęcanie do podejmowania odpowiedzialnych decyzji.
  • Konsekwencja w postępowaniu.
  • Cierpliwe rozmowy z dzieckiem, wysłuchiwanie opowieści  i zdarzeniach z codziennego życia.

 

3. Cele ogólne programu

 

Praca z dzieckiem uzdolnionym w przedszkolu ukierunkowana jest na rozwijanie jego zdolności indywidualnych oraz zainteresowań poprzez:

  • stwarzanie warunków do odkrywania, eksperymentowania, poznawania, działania, przeżywania w różnych formach;
  • kształtowanie u dzieci wiary we własne możliwości;
  • rozwijanie u dziecka możliwości umysłowych;
  • stwarzanie sytuacji doskonalących pamięć, umiejętność skupienia uwagi, zdolność kojarzenia, logicznego, twórczego i oryginalnego myślenia, a także działania;
  • rozbudzanie ciekawości poznawczej, twórczego działania oraz samodzielności;
  • tworzenie warunków, w których dziecko rozwija nabyte doświadczenia językowe, ze szczególnym uwzględnieniem umiejętności czytania i pisania;
  • kształtowanie i rozwijanie ekspresji, twórczej postawy, wrażliwości na piękno, wrażliwości estetycznej, pomysłowości, wyobraźni i muzykalności.

4. Praca z dzieckiem uzdolnionym w przedszkolu

 

Rozwijaniu uzdolnień dziecka przedszkolnego sprzyjają:

  • Dobra atmosfera rodzinna.
  • Dobra współpraca domu i przedszkola.
  • Dobra atmosfera w grupie rówieśniczej.
  • Ciepły i serdeczny kontakt z wychowawcą.
  • Okazywanie szacunku i miłości.
  • Akceptacja dziecka, rozumienie jego potrzeb, wsparcie w chwilach niepowodzeń i zwątpień.
  • Dostarczanie dziecku materiałów rozwijających wyobraźnię, wzbogacających język.
  • Pozostawienie dziecku czasu na myślenie, marzenie, zadumę.
  • Nadawanie dziecięcym wytworom skończonej formy(oprawianie rysunków, tworzenie tomików wierszy, organizowanie wystaw i prezentacji).
  • Akceptacja naturalnej dziecięcej skłonności do odmiennego spojrzenia na rzeczy.
  • Chwalenie szczerej indywidualności.
  • Zachęcanie do bawienia się słowami, liczbami.

4.1. Rola nauczyciela

 

Ważną rolą nauczyciela realizującego ten program jest  rozpoznawanie u dzieci szczególnych uzdolnień  poprzez:

  • poznaje dziecko jego zainteresowania, mocne strony, uzdolnienia;
  • rozpoznaje uzdolnienia na podstawie obserwacji;
  • analizuje osiągnięcia i wytwory pracy wychowanka.

Dużą rolę ma także do odegrania nauczyciel w trakcie bieżącej pracy edukacyjnej,  gdyż:

  • organizuje i wyposaża kąciki zainteresowań;
  • prowadzi pracę indywidualną z dzieckiem w zakresie jego uzdolnień;
  • systematycznie współpracuje z rodzicami celem ustalenia kierunku pracy z dzieckiem;
  • po uzgodnieniu z rodzicami zgłasza dziecko do udziału w konkursach i przeglądach.

Nauczyciela – wychowawcę w pracy z dzieckiem uzdolnionym powinna cechować empatia będąca ważnym składnikiem jego osobowości. Nauczyciel empatyczny dostrzega, rozumie i właściwie reaguje na emocje innych. Wie kiedy spieszyć  z pomocą, a kiedy się od niej powstrzymać.

 

4.2. Formy pracy

 

W przedszkolu zajmujemy się wieloma obszarami potrzebnych w rozwoju dziecka. Jako punkt wyjściowy a przede wszystkim „ześrodkowany” przyjęliśmy uzdolnienia dziecka. W swojej pracy edukacyjnej przede wszystkim stosujemy:  

 

  • organizowanie pracy indywidualnej i w małych grupach;
  • dobieranie grup na zajęcia pod względem zdolności;
  • stopniowe zwiększanie wymagań;
  • stwarzanie okazji do swobodnego wyboru trudniejszych zadań;
  • stawianie pytań problemowych pobudzających myślenie twórcze;
  • przydzielanie dodatkowych ról mobilizujących do wysiłku intelektualnego.

W pracy z dzieckiem uzdolnionym korzystamy z różnorodnych metod aktywizujących:

  • pedagogika zabawy;
  • metody twórcze wychowania fizycznego R. Labana, Kniessów;
  • formy dramatyczne i muzyczne;
  • metoda Dobrego Startu M. Bogdanowicz;
  • metoda edukacji matematycznej E. Gruszczyk – Kolczyńskiej;
  • odimienna metoda nauki czytania I. Majchrzak;
  • burza mózgów.

 

5. Współpraca z rodzicami w edukacji dziecka uzdolnionego


 

Rodzice posiadają ogromny wpływ na rozwój i wykorzystanie uzdolnień swoich dzieci. To właśnie rodzina daje dziecku solidny fundament pod przyszły rozwój. Dlatego rolą przedszkola jest współpraca z rodzicami dzieci wykazujących  uzdolnienia w określonych  obszarach edukacyjnych i ma polegać na:

 

  • organizowaniu spotkań rodziców z psychologiem, w celu zapoznania z możliwymi  rodzajami uzdolnień dzieci w wieku przedszkolnym i jak je należy rozwijać,
  • pedagogizacji rodziców poprzez dostarczanie fachowej literatury na temat uzdolnień dzieci,
  • udziale  rodziców w zajęciach otwartych i warsztatach,
  • pomocy  dziecku w przygotowaniu i udziale w konkursach, przeglądach,
  •  ustaleniu wspólnych kierunków działań,
  • włączaniu  rodziców w zorganizowanie i urządzenie przestrzeni w przedszkolu sprzyjającej rozwijaniu uzdolnień dziecka.

 

6. Harmonogram realizacji zadań programu „Dziecko uzdolnione w przedszkolu”


 

Lp.

Działania zmierzające do osiągnięcia celów

Termin

Osoby

uczestniczące

Opis zadania

 

1.

Zebranie z rodzicami – zapoznanie z programem

wrzesień

 

rodzice

udział rodziców poszczególnych grup wiekowych

2.

Spotkanie z psychologiem „Jak rozwijać zdolności dziecka”

wrzesień

 

rodzice

dwa razy w miesiącu  IX, czas trwania 35min, z podziałem na grupę młodszą( 4- latki) i grupę starszą ( 5 –latki)

3.

Rada Pedagogiczna Szkoleniowa „Dziecko uzdolnione  w przedszkolu”

październik

 

nauczyciele

 

4.

Warsztaty dla nauczycieli „Zdolny przedszkolak i jego nauczyciel”

dwa razy w roku

nauczyciele

 

5.

Warsztaty dla dzieci i rodziców „Praca z dzieckiem uzdolnionym”

dwa razy w roku w każdej grupie wiekowej

dzieci

rodzice

nauczyciele

 

6.

Warsztaty i zajęcia dla dzieci:

- plastyczne,

- aktorskie,

- muzyczne,

- sportowe,

- badawcze,

- gry i łamigłówki, logiczne,

raz w tygodniu

dziecko wybiera rodzaj zajęć i warsztatów

dzieci

nauczyciele

wydzielenie w  salach i na holu miejsc do zajęć i warsztatów : plastycznych, aktorskich, muzycznych, badawczych,  sportowych, matematycznych

7.

Doposażenie bazy przedszkola w pomoce dydaktyczne

cały rok

dyrektor

nauczyciele

materiały plastyczne, konstrukcyjne, pomoce dydaktyczne, przybory gimnastyczne, rekwizyty i stroje teatralne,  artykuły będące bazą do doświadczeń, literatura dla dzieci i podręczniki metodyczne dla nauczycieli.

8.

Prezentowanie efektów pracy dzieci

cały rok